کارتن خوابی پدیدهای شهری است. بیخانمان یا کارتنخواب به کسی میگویند که موقتا یا به طور دایم زندگی و حتی خوابیدن در محیط پرتنش و خشن خیابان و در جمع افرادی شبیه خود را ترجیح میدهند. عوامل مختلف فردی و اجتماعی در شیوع و توسعه پدیده کارتنخوابی تاثیر دارد. پدیدهای که هم گریبانگیر زنان و هم مردان است. کارتنخوابی و بیخانمانی یکی از آسیب َهای امروز جامعه به شمار میرود و اعتیاد، ابتلا به بیماریهای خطرناک از جمله تبعات آن است. بدون شک کارتنخوابی تنها محدود به جامعه و کشور ما نیست و درکشورهای دیگر نیز دیده میشود؛ اما در این کشورها برای کارتن خوابها تسهیلاتی مانند کمد یا ماشین لباسشویی و … در نظر گرفته میشود در حالیکه چنین تمهیداتی در کشور ما کمتر دیده و یا اصلا دیده نمیشود. ایجاد گرمخانهها شاید تنها اتفاقی باشد که به عنوان خدمات اجتماعی و رفاهی در اختیار این افراد قرار داده میشود.
چند سالی است که گرمخانهها و مددسراهایی برای اسکان کارتنخوابها به ویژه در روزهای سرد سال فعالیت میکنند. اماکن اسکان موقتی که میتواند این افراد را از هجوم سرما در تاریکی شب نجات دهد. در اراک نیز نزدیک به دو سال است که گرمخانهای راهاندازی شده است. این گرمخانه با مساحت ۴۰۰ مترمربع در خیابان قائممقام فراهانی، چهارراه خیابان شهید ادبجو مجهز به امکاناتی همچون نگهبانی، حمام، سرویس بهداشتی، سالن انتظار، استراحتگاه، اتاق خواب، سیستم گرمایشی و دیگر امکانات رفاهی است. هر چند این گرمخانه در فضاهای گرم بسته است و بخش زنان آن نیز بدون استفاده مانده است؛ ولی در این روزها پذیرای کارتن خوابهای بیخانمان است.
معاون خدمات شهری شهرداری اراک با بیان اینکه تنها گرمخانه این شهر در تمام فصول باز است، گفت: در فصل زمستان به علت برودت هوا این استقبال بیشتر است.
علیرضا بیاتیان ادامه داد: این گرمخانه در چهارراه ادبجو قرار دارد و از ساعات اولیه غروب به پذیرش افرادی که شب مکانی برای گذراندن ندارند مشغول است.
بیاتیان اضافه کرد: به طور میانگین شبی بین ۱۲ تا ۱۴ پذیرش به گرمخانه وجود دارد و امکاناتی چون سرویس بهداشتی، لباس تمیز، حمام و یک وعده غذای گرم در اختیار این افراد قرار میگیرند و صبح آنجا را ترک میکنند.
وی با بیان اینکه ارگانهای مختلفی در ساماندهی کارتن خوابها دخیل هستند، اضافه کرد: به طور خاص همکاری و حمایتی در این حوزه از سوی ارگانهای متولی دیده نمیشود و تمامی امور این گرمخانه و هزینههای آن بر عهده شهرداری است البته نماینده فرمانداری نیز در این مکان مستقر است.
بیاتیان افزود: این خدمات چیزی نزدیک به هشت تا ده میلیون تومان در ماه برای شهرداری هزینه دارد. وی تاکید کرد: با توجه به برودت هوا از همشهریان میخواهیم در صورت دیدن فرد کارتنخواب و بیخانمان او را به گرمخانه اراک هدایت کنند.
بادکوبه نماینده فرمانداری در گرمخانه اراک نیز گفت: نزدیک به ۴۵ روز است که گرمخانه اراک به طور مستمر باز و میزبان افرادی است که شبها سرپناهی ندارد. وی افزود: این گرمخانه اغلب در تابستانها و فصل گرما باز نیست؛ ولی اگر فردی در همان فصلها مراجعه کند آماده پذیرایی از او هستیم و اسکان، حمام و وعده غذایی در اختیار او قرار میگیرد.
بادکوبه ادامه داد: این مددسرا از ساعت هفت و نیم عصر باز است و مراجعه کنندگان میتوانند تا هشت صبح در آنجا بمانند. وی در پاسخ به این سوال که آیا گرمخانه روزها نیز باز است، گفت: طبق قانون فعالیت این گرمخانه تنها برای شبها است و ما در روز پذیرشی نداریم زیرا ارائه خدمات و سرویسدهی ۲۴ ساعت در اختیار شهرداری نیست.
نماینده فرمانداری اظهار کرد: گرمخانه توسط شهرداری ساخته و تجهیز شده و هزینههای جاری آن با شهرداری است؛ ولی فرمانداری به عنوان ناظر نماینده خود را برای انجام امور در گرمخانه مستقر کرده است.
بادکوبه تصریح کرد: گرمخانه شامل دو بخش آقایان و خانمها است و در هر بخش ۱۶ تخت وجود دارد البته در حال حاضر تنها بخش آقایان آن فعال است که به طور میانگین شبی ۱۵ تا ۱۶ نفر به آن مراجعه میکنند.
وی در مورد تعطیلی گرمخانه زنان توضیح داد: در این بخش به دلیل اینکه نیروی پلیس خانم نداریم و نیروی انتظامی نیز در این خصوص مساعدت لازم را ندارد؛ نمیتوانیم پذیرای هیچ خانمی باشیم.
بادکوبه ادامه داد: البته ما تاکنون هیچ مراجعهای از سوی خانمی که کارتنخواب باشد، نداشتیم حتی موردی نیز در سطح شهر دیده و یا به ما گزارش نشده و البته در صورت مشاهده با همکاری اورژانس اجتماعی به پشتیبانی از او میپردازیم. وی اضافه کرد: اغلب افرادی که به گرمخانهها مراجعه میکنند کارتن خوابهای معتاد هستند ممکن است افرادی هم باشند که بیماریهایی نظیر ایدز و هپاتیت داشته باشند.
بادکوبه با بیان اینکه شرایط مراجعهکنندگان مشخص و در کنترل است، ادامه داد: این افراد مهمان ما هستند و در طی این دو سال اغلب کارتن خوابها و بی پناهانی که به گرمخانه آمدهاند تقریبا افراد ثابتی هستند و ما نام تک تک آنها و مشکلات و بیماریهایشان را میدانیم.
وی گفت: هم اکنون تمام مراجعهکنندگان به گرمخانه در حال متادون درمانی هستند و ما خدمات را به صورت رایگان در اختیارشان قرار میدهیم و شرایط کنترل شده است مگر اینکه غریبه یا فردی از شهر دیگر به اراک آمده باشد که شرایطش را ندانیم.
بادکوبه در پاسخ به این سوال که چه تعداد کارتنخواب در اراک وجود دارد، افزود: تعداد خوشبختانه تعداد کارتنخوابها زیاد نیست و تمامی آنها به گرمخانه مراجعه میکنند مگر افرادی که دغدغه مصرف دارند البته این افراد را نیز با مراجعه به ۱۲۳ مورد پیگیری قرار میدهیم.
بادکوبه گفت: ما در گرمخانهها به طور خاص غربالگری نداریم مگر مراجعهکننده خودش مشکلش را بیان کند و درخواست کمک نماید که ما با معرفی به کمپهای ترک اعتیاد و یا معرفی به باشگاه مثبت در صورت ابتلا به بیماری خدمات رایگان به او ارائه میدهیم.
