تدوین طرح نیاز آبی گیاهان و اصلاح سیستم های آبرسانی

معاون خدمات شهری شهرداری اراک

تدوین طرح نیاز آبی گیاهان و اصلاح سیستم های آبرسانی

در گذشته به علت در دسترس بودن منابع آبی کافی، تامین آب مورد نیاز فضای سبز به راحتی انجام می شده و با مشکل خاصی مواجه نبوده است. با توجه به بحران کمبود آب در کشور و ارزش بالای منابع آب خصوصا آب شرب، اولین و اساسی ترین گام برای مصرف بهینه آب در آبیاری، برآورد دقیق نیاز آبی گیاهان می باشد. بنابراین عدم اطلاع از نیاز آبی گیاهان مورد کشت باعث آبیاری بیشتر یا کمتر از حد مورد نیاز می گردد و آبیاری بیش از حد، عوارضی چون هدر رفتن آب آبیاری، شستشوی مواد غذایی خاک، سوء تهویه و زهدار شدن اراضی را به دنبال دارد و آبیاری کمتر نیز رشد گیاه را کم یا متوقف می کند.

مراد علی عباسی معاون خدمات شهری شهرداری با اشاره به مطالب فوق و همچنین تدوین طرح نیاز آبی گیاهان و اصلاح سیستم های آب رسانی اظهار داشت: در حال حاضر به منظور جلوگیری از افزایش آلودگی هوا و ایجاد محیط زیست مناسب، نیاز شدیدی به توسعه فضای سبز در داخل و حومه شهر اراک احساس گردیده، لذا تخصیص آب برای ایجاد فضای سبز جدید با مشکلاتی روبرو می شود، زیرا منابع آب شدیدا محدود بوده و تخصیص آب به فضای سبز در رقابت شدیدی با سایر موارد مصرف چون کشاورزی، صنعت و حتی آب شرب دارد.

وی در ادامه با تاکید بر اهمیت بالای آب تخصیص یافته به فضای سبز و استفاده بهینه از آن گفت: در این راستا حوزه معاونت خدمات شهری اقدام به تدوین طرح الگوی مصرف آب با در نظر گرفتن نیاز آبی گیاهان از سند ملی آب کشور نموده، که سند مذکور در سال 1387 در مرکز اطلاعات و مدارک علمی کشاورزی به ثبت رسیده است.

عباسی خاطرنشان ساخت: این طرح توسط مهندسین مشاور آب منطقه ای تهران، با استفاده از پسآب تصفیه شده و با در نظر گرفتن نیاز آبی چمن و درختان غیر مثمر فضای سبز، 4 ناحیه از شهر تهران شامل شهرهای ناحیه 1 حوزه سد لتیان (شهرهای لواسان، اوشان، فشم و میگون)، ناحیه 2 حوزه سد ماملو (شهرهای دماوند، آبعلی، رودهن، بومهن، پردیس،آبسرد وکیلان)، ناحیه 3 حوزه فیروزکوه (شهرهای فیروزکوه و ارجمند) و ناحیه 4 حوزه دشت ورامین (شهرهای خاورشهر، پاکدشت، قرچک، ورامین، شریف آباد، پیشوا و جوادآباد) تهیه شده است.

معاون خدمات شهری شهرداری اراک در ادامه گفت: شهر اراک طبق ویژگی اقلیمی فلات مرکزی ایران، زمستان های سرد و مرطوب و تابستان های گرم و خشک را دارا است، همچنین کوه های پیرامون شهر اراک، تالاب میقان و دشت فراهان در آب و هوایی این منطقه اثر کرده و ویژگی های خاصی به آن بخشیده است.

وی افزود: ابرها و جریان های غربی در پاییز و زمستان بیشتر رطوبت خود را در کوه های غرب منطقه از دست می دهند و در زمستان جبهه سردی، هوای اراک را اشغال می کند که بر اثر ارتفاعات پیرامون و فشاری که تالاب میقان بر هوا وارد می کند زمان زیادی در منطقه می ماند.

عباسی تصریح نمود: در شهر اراک فصل زمستان از 4 تا 6 ماه متغیر می باشد که مدت روزهای یخبندان آن از 65 تا 120 روز در سال های مختلف متغیر است و بهار و پاییز فصل های کوتاهی هستند که میزان بارندگی در آن در سال های مختلف میان 230 تا 638 میلیمتر متغیر است که متوسط آن حدود 300 میلیمتر برآورد شده، همچنین تابستان شهر اراک نیز از ماه های تیر و مرداد ظاهر می شود.

معاون خدمات شهری شهرداری اراک در ادامه با بیان این که اقلیم شهر اراک بر پایه طبقه بندی آمبرژه نیمه خشک و سرد می باشد گفت: این اقلیم تا حدودی شباهت هایی با اقلیم شهرهای ناحیه یک حوزه سد لتیان شهرهای محدوده دشت لواسانات دارد، لذا حوزه معاونت خدمات شهری شهرداری اراک در نظر دارد در آبیاری فضای سبز کلان شهر اراک از طرح های مذکور این منطقه بهره گیری نماید.

شایان ذکر است محاسبه نیاز آبی براساس روش سند ملی آب کشور از اطلاعات نرم افزارNet wat  ارائه شده است.

عباسی با بیان اینکه در این محاسبات مواردی از قبیل نیاز آبی چمن و گل معادل گیاه مرجع یونجه در نظر گرفته شده، اذعان داشت: استفاده از روش آبیاری غرقابی در روش آبیاری چمن و درختان در فضای سبز وضع موجود با راندمان 50 درصد از دیگر موارد در نظر گرفته در محاسبات نیاز آبی می باشد.

وی گفت: با توجه به سیاست های کلی وزارت کشور مبنی بر استفاده از روش های آبیاری تحت فشار در آبیاری فضای سبز شهرها، روش آبیاری چمن در فضای سبز در طرح توسعه، آبیاری بارانی با راندمان 70 درصد قرار گرفته و همچنین نیاز آبی درختچه ها معادل نیاز آبی درختان در نظر گرفته شده است.

معاون خدمات شهری شهرداری اراک در ادامه با اشاره به اینکه روش آبیاری درختان در فضای سبز موجود، آبیاری غرقابی با راندمان 50 درصد قرار گرفته شده افزود: همچنین با توجه به سیاست های کلی وزارت کشور مبنی بر استفاده از روش های آبیاری تحت فشار در آبیاری فضای سبز شهرها، روش آبیاری درختان در فضای سبز در طرح توسعه، آبیاری قطره ای با راندمان 81 درصد محسوب شده است.

عباسی تصریح نمود: همچنین در این سند با توجه به اطلاعات دریافتی ترکیب کشت فضای سبز در وضع موجود و طرح های توسعه 70 درصد درخت کاری و 30 درصد گل کاری و چمن کاری در نظر گرفته شده است.

معاون خدمات شهری شهرداری اراک خاطرنشان ساخت: در حال حاضر بررسی دقیق روند آبرسانی و آبیاری وضعیت فضای سبز شهری اراک در دستور کار قرار دارد، که با به دست آمدن دقیق نقاط قوت و ضعف، اصلاحات لازم صورت و نقایص برطرف گردند.

وی در پایان ابرازامیدواری کرد و گفت: امید است تا با بهره گیری از طرح های ذکر شده و اطلاعات کارشناسی حوزه خدمات شهری شهر اراک و همچنین سازمان پارک ها و فضای سبز، سازمان حفاظت از محیط زیست و اداره کل حفظ منابع طبیعی، ضمن تدوین طرح کارشناسی دقیق و موثر، بتوانیم گام های عملی و کاربردی قابل قبولی را نیز در پی داشته باشیم.