زباله های الکترونیکی چیست؟

زباله های الکترونیکی چیست؟
فرآیند جداسازی قطعات الکترونیکی برای بازیافت کار پیچییده ای می باشد به طوری که در اروپا 2 مرکز در سوئد و انگلستان برای انجام این کار احداث شده است و بقیه کشورها کالاهای الکترونیکی خود را برای بازیافت به این دو کشور می فرستند . از سال 1371 رایانه وارد ایران شده است و اولین محموله تقریبا شامل 10 هزار رایانه بوده است که طی برآوردهای انجام شده در چند سال اخیر هرساله یک میلیون و 200 هزار تا یک میلیون و 500 هزار رایانه در ایران مونتاژ شده است. زباله های رایانه ای هرچند به خاطر داشتن بعضی فلزات گران بها مثل طلا و پلاتین ارزشمند است ولی بازیافت آن به علت وجود فلزات سنگین و سمی مثل سرب و کادمیوم نیاز به فناوری پیشرفته ای دارد. در ایران انجام این کار اقتصادی نیست و فقط قطعات پلاستیکی و بعضی از فلزات آن مانند آلومینیوم و آهن توسط زباله جمع کن ها جداسازی و برای استفاده مجدد فروخته می شود ولی قطعات مداری پس از چندین بار استفاده دور انداخته و با بقیه زباله ها دفن می شود. دفن یا سوزاندن این زباله ها سبب ورود عناصر سنگین به آب های زیر زمینی و گازهای سمی به محیط زیست وارد می شود. در کشور ما بر اساس ماده 11 قانون مدیریت پسماند، سازمان محیط زیست موظف است آیین نامه اجرایی مدیریت پسماند را با همکاری دستگاه های ذی ربط تهیه کند تا نحوه برخورد با تمام پسماندها از جمله زباله های الکترونیکی مشخص شود. طبق قانون مدیریت پسماندها، مسوولیت اجرایی پسماندهای ویژه و صنعتی بر عهده تولیدکنندگان آن ها است و در واقع عرضه کنندگان اینگونه خدمات باید جنبه های مدیریت پسماندهای تولیداتشان را هم ارایه دهند. حال بایستی با این زباله های خطرناک چه کرد؟
مسلما دفن یا سوزاندن این مواد که به طور وسیعی انجام می شود راه حل مناسبی نیست یا حداقل آخرین راه حلی است که باید بدان اندیشید. زیرا با دفن این زباله ها یا تلنبار کردنشان در محیط خرد و شکسته می شوند و بنابراین مواد سمی موجود در آنها راه خود را به سفره های آب زیرزمینی می یابد و سوزاندن آنها نیز نه تنها گازهای سمی خطرناک را وارد محیط زیست می سازد. بنابراین بهتر آن است که در قدم اول تلاش کنیم تا این وسایل هرچه دیرتر به زباله تبدیل شوند. با خرید تجهیزاتی که قابل ترقی دادن هستند می توان عمر محصول را تا حد ممکن افزایش داد و یا مثلا مانیتور کامپیوتر را برای استفاده نگه داشت و تنها بخش پردازنده ی مرکزی (cpu) را تعویض نمود. می توان با اضافه کردن حافظه به یک کامپیوتر یا ترفیع دادن نرم افزاری از آن همچنان استفاده کرد. این نه تنها مقرون به صرفه است بلکه به نفع محیط زیست نیز می باشد. کامپیوتر های کارکرده را همچنین می توان به خیریه ها یا مدارس اهدا نمود یا آنها را به افراد ، سازمان ها یا موسسات دیگر فروخت. بازیافت بهترین راه برای کامپیوتر های بسیار قدیمی که دیگر قابل ترفیع دادن نیستند یا بخصوص مانیتورهایی است که شکسته اند. تقریبا کل یک کامپیوتر می تواند بازیافت شود ، از شیشه مانیتور گرفته تا پلاستیک کیس ، مس موجود در منبع تغذیه ، فلزات گران قیمت به کار رفته در مدارات ، مودم یا منابع تغذیه. اما عملا صرف هزینه های زیادی برای بازیافت ایمن این مواد به گونه ای که هیچ مشکلی برای محیط و کارکنان در این زمینه ایجاد نکنند لازم است. راه حل دیگر برای مشکل زباله الکترونیکی آن است که شرکت های تولید کننده مسئولیت سیل عظیم ابتکاراتی که تولید می کنند بر عهده بگیرند. در واقع محصولات کهنه را از مشتریان پس بگیرند. ترفیع و بازیافت یک محصول بلا استفاده برای شرکت تولید کننده آسان تر است. همچنین این وظیفه می تواند شرکت های تولید کننده را وادار سازد محصولاتشان را به گونه ای طراحی کنند که آسانتر قابل بازیافت باشد.